As

De molenas (ook wel de bovenas genoemd) is de zware hoofdas die boven in de kap van de molen ligt en de draaiende beweging van de wieken overbrengt naar het binnenwerk.

Aan de voorzijde steekt de as buiten de kap uit door de askop. In die askop zijn twee grote gaten uitgespaard waar de roeden doorheen steken en worden vastgespied, zodat het complete wiekenkruis aan de as vastzit. Wanneer de wind de wieken laat draaien, draait de as dus mee. De as ligt niet zuiver horizontaal, maar helt onder een lichte hoek (meestal rond de tien tot vijftien graden) naar achteren af. Die helling zorgt ervoor dat de wieken vrij blijven van de romp en brengt het zwaartepunt van het gevlucht beter boven het draaipunt van de molenkap.

Binnen in de kap rust de as op twee zware lagers: vooraan de hals (ondersteund door de halssteen op het steenbed en de windpeluw) en achteraan de pen (die rust op de pensteen). Op de as zit het bovenwiel gemonteerd, het grootste kamwiel van de molen. Rondom dit wiel grijpt de vang (de remconstructie) om de molen stil te zetten. De kammen van het bovenwiel grijpen weer in de bonkelaar, waardoor de draaiende beweging wordt overgezet op de verticale koningsspil die door het hele hart van de molen naar beneden loopt om de maal- of pellerijwerktuigen aan te drijven.

Vroeger werden molenassen gehakt uit één zware eiken stam, voorzien van ijzeren banden en scheenijzers rond de lagers. Vanaf de negentiende eeuw werden deze houten assen op grote schaal vervangen door gietijzeren exemplaren, gegoten door gieterijen zoals Vaags,  De Prins van Oranje of Enthoven. Een gietijzeren as is weersbestendiger en veel sterker dan een houten as.

« Terug naar de vorige pagina