Groningen, DE NOORDERMOLEN

GRONINGEN
1888
POLDERMOLEN

De Noordermolen staat aan de Noorddijkerweg in Noorddijk, gemeente Groningen. Het is een rietgedekte achtkante grondzeiler op halfsteens veldmuren, gebouwd van grenenhout. De molen heeft een vlucht van 17,90 meter en is uitgerust met zelfzwichting (kleppen). Molenbouwer J. Lubsen, afkomstig uit Oost-Friesland en woonachtig te Zuidwolde, bouwde de molen in 1888 als poldermolen met vijzel ter vervanging van een exemplaar uit 1864 dat in datzelfde jaar afbrandde. Een eerdere voorloper kende een bouwjaar van 1805. De molen diende oorspronkelijk voor het bemalen van de Noorderpolder en het waterschap Noordermolenkolonie (groot 635 hectare).

Vanouds bezat de molen twee vijzels, wat nog te zien is aan de spoorwielconstructie. In 1934 werd één vijzel verwijderd bij een modernisering waarbij beide roeden het systeem Dekker met zelfzwichting en neusremkleppen kregen. Omstreeks de jaren 30 tot en met de jaren 50 bediende molenaar Eise Jan Eissens de molen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende het bouwwerk als onderduikadres voor Joodse onderduikers. De windbemaling voor de polder werd in 1959 beëindigd.

In 1963 kocht Simon Graafhuis, organist van de kerk in Noordbroek, de molen en liet deze in 1964 herstellen, waarbij de zelfzwichting werd verwijderd. De molen raakte daarna opnieuw in verval. In 1980 volgde een restauratie. Sindsdien heeft de molen geen directe bemalingsfunctie meer; een nabijgelegen stuw regelt de waterstand. De molen slaat uit op een afgesloten deel van het Thesingermaar, waarna het water terugstroomt in de polder als circuitbemaling.

In 1999 werd het riet van de romp en kap vervangen. Firma Dunning startte in 2004 een ingrijpende restauratie, waarna de ingebruikname op 4 juni 2005 plaatsvond. De molen bleef daarbij zonder zelfzwichting. De eigendomshistorie kende verschillende overdrachten: na Graafhuis kwam het bezit in 2002 bij de Molenstichting Oldambt, in maart 2015 bij de Molenstichting Midden- en Oost-Groningen, en tevens behoorde het toe aan de Molenstichting Hunsingo en Omstreken. De huidige eigenaar is Stichting De Groninger Poldermolens.

Enkele vrijwillige molenaars bedienen de molen. In juni 2020 stond de molen tijdelijk stil door breuken in de overring tijdens het kruien, waarna herstel volgde. Tussen 2018 en 2022 nam het aantal omwentelingen toe: van 91.590 in 2018 naar 163.796 in 2019, 215.715 in 2020, 242.497 in 2021 en 248.796 omwentelingen in 2022.