HAREN
1839
STELINGMOLEN
STELINGMOLEN
De ronde stenen romp kent een constructie waarbij een houten achtkant als voorbeeld diende. Over de volle hoogte bevinden zich acht zware gemetselde pijlers en ook de balklagen volgen deze achtkante indeling, terwijl het metselwerk van de tussenliggende velden dunner is uitgevoerd. De houten kruivloer rust op een blokkeelconstructie met korte stijlen en veldkruisen aan de binnenzijde van de romp. De stelling telt zestien schoren voorzien van schrankschoren. Een overlevering stelt dat de afgebikte stenen afkomstig zijn van de afgebrande borg Nienoord te Leek, maar bronnen plaatsen die brand in 1848 of 1850, na het bouwjaar van de molen.
In 1845 verkreeg Jan Pieters toestemming van Gedeputeerde Staten om een olieslag in te richten, waardoor het een koren- en oliemolen werd. Onderdelen van deze olieslagerij, waaronder de wentelas, bleven bewaard. De bedrijfsvoering werd in 1859 uitgebreid met een stoommachine van 10 pk en in 1871 met een tweede stoomketel van 18 pk. Rond 1860 nam Arend Pieters de molen over van zijn vader. Eind negentiende eeuw huisvestte het complex tijdelijk het postkantoor doordat een familielid optrad als brievengaarder. Tijdens de Eerste Wereldoorlog fungeerde het gebouw tevens als distributiekantoor voor het verstrekken van bonnen. In 1903 volgde toestemming voor uitbreiding van de korenmolen en olieslagerij. Arend Pieters verkocht het bezit in 1905 aan Pieter de Lange. Pieter Ekkelkamp kocht de molen in 1925 na eerdere huur. De olieslagerij was toen buiten werking gesteld en de windkracht diende uitsluitend nog voor het malen van graan. In 1928 stak molenmaker Dijk uit Leek een nieuwe buitenroede met zelfzwichting. Kleinzoon Bertus Pieters werkte als vaste molenaar. Dochter Rika breidde samen met haar echtgenoot Jacob van Ham de activiteiten uit met een dierenwinkel. Na het overlijden van Pieter Ekkelkamp in 1956 kwam het geheel aan zijn dochters Rika, Bientje en Anna. In 1959 werd een roede met stroomlijn en kleppen geplaatst afkomstig van de gesloopte molen van de polder Scheemderzwaag. Molenmaker J.D. Medendorp uit Zuidlaren verving in 1960 opnieuw een roede. In 1971 kochten Rika en Jacob van Ham de zusters Bientje en Anna uit met steun van overheidssubsidies via de Provinciale Groninger Molencommissie. Tussen 1973 en 1975 onderging de molen herstel, waarna een periode volgde met incidenteel draaien en stilstand.
Eigenaar Cees van Ham liet in 1998 een restauratiebestek opstellen door Stichting De Groninger Molen. De geplande start in 2002 werd afgeblazen wegens grotere bouwkundige gebreken dan ingeschat. In 2004 volgde de oprichting van de Stichting Molen De Hoop Haren om fondsen te werven. Het Molenhuis Groningen berekende de herstelkosten in 2005 op 465.000 euro. Cees van Ham droeg de eigendom in 2006 voor een symbolisch bedrag over aan de stichting. In datzelfde jaar werden de kleppen van de zelfzwichting uitgenomen.
De restauratie begon in 2007 met vernieuwing van de stelling. Op 9 december 2008 werden de kap en roeden uitgenomen voor herstel in de werkplaats van molenmaker Fa. Dunning te Adorp. Op 20 april 2010 werden de herstelde kap en twee nieuwe roeden aangebracht. Op 6 juli 2010 volgde de herinbedrijfstelling door oud-molenaar Bertus Pieters en vrijwillig molenaar Harmannus Noot. Bij die gelegenheid werd een houten kunstwerk van Peter de Kan onthuld ter nagedachtenis aan financier Dick Maan (Emmaplein Foundation) en verscheen een speciale Harense postzegel van 44 cent. In 2011 verscheen publicatie 1A van de Harener Historische Reeks over de geschiedenis van de molen.
