WOLTERSUM
1867
HOUTZAAGMOLEN
1867
HOUTZAAGMOLEN
De Fram is een houtzaagmolen in het dorp Woltersum aan het Eemskanaal in de gemeente Groningen. Het is een houten achtkante stellingmolen met een houten tussenstuk op een met pannen gedekte schuur en een houten kap. De zaagschuur heeft ruitvormige ramen. Naast de kleinere Bovenrijge in Ten Boer is het de enige nog werkende zaagmolen in de provincie Groningen.
De molen werd in 1867 gebouwd als houtzaag-, koren- en pelmolen in opdracht van Wilte Elles Evenhuis door molenmakers Jan Fridus Ritsema en Johannes Frederik Dreise. Zoon Cees Evenhuis bewonderde de Noorse ontdekkingsreiziger Fridtjof Nansen en vernoemde de molen naar diens schip Fram, wat Noors is voor voorwaarts.
In 1900 werd een stoommachine geplaatst voor windstille dagen. Met de komst van elektriciteit in 1922 verving een elektromotor de stoommachine en werd een houten zaagslede en zaagraam vervangen door een ijzeren snelzager. Cees Evenhuis nam het bedrijf in 1929 over van zijn vader. Vanaf 1931 werd geen gebruik meer gemaakt van windkracht. In 1938 verkocht Evenhuis twee roeden aan een Duitse molenbouwer en in 1942 volgde de verkoop van de stoommachine. In 1946 verdwenen de laatste roeden en in 1955 stopten alle werkzaamheden. De molen bleef over als romp met stelling, kap en houten bovenas.
Na een sloopaanvraag kocht de gemeente Ten Boer het complex in 1959. Molenmaker Schuitema en Doornbosch restaureerde het bouwwerk in 1960 en 1961 voor 20.000 gulden. Hierbij werd de houten bovenas vervangen door een gietijzeren as en kreeg de molen verlengde Potroeden van de in 1960 gesloopte Oostbuurtse molen uit Hazerswoude-Rijndijk. Op 15 november 1961 verrichtte de heer Nanninga de opening. In december 1961 sloeg de molen bij storm op hol, maar ingrijpen van inwoners voorkwam brand door het gevlucht uit de wind te kruien. Op 1 januari 1962 werd J. Dreise benoemd tot molenaar.
Tussen december 1975 en november 1979 voerde molenbouwer Doornbos uit Adorp een restauratie uit voor 500.000 gulden. De molen kreeg een nieuwe kap, kleedhout, nieuwe roeden en een hersteld zaagwerk. Tom Krabbendam, voormalig gitarist van The Outsiders, werd in november 1979 aangesteld als medebeheerder en gediplomeerd vrijwillig molenaar en bleef dit tot zijn overlijden op 28 januari 2012. Op 3 mei 1980 stelde de burgemeester de molen officieel in bedrijf.
In 1980 begon Auke Oosterhoff als leerling-molenaar en in 1983 volgde Sietse Pot, die in 1991 zijn diploma behaalde. In 1991 meldde ook Peter Heidema zich aan als vrijwillig molenaar, waarna hij in 2020 zijn diploma ontving. De gemeente Ten Boer droeg het beheer in 1995 over aan de Molenstichting Fivelingo. De molen bezit een koppel maalstenen, het doodbed en de pelspil van het vroegere pelwerk, en zaagt op vrijwillige basis.
Eigenaar: Stichting Het Groninger Landschap