1826
STELLINGMOLEN
Koren- en pelmolen De Vier Winden staat aan de Hoofdstraat in Pieterburen in de gemeente Het Hogeland. De molen heeft de status van rijksmonument. Vóór 1628 stond op deze locatie al een standerdmolen. Omstreeks 1826 maakte deze plaats voor een rietgedekte achtkante stellingmolen, die op 22 maart 1846 door brand werd verwoest. Nog in hetzelfde jaar liet H.W. van der Molen de huidige achtkante stellingmolen bouwen. Deze verrees op de circa 1,25 meter hoge berg van de eerdere standerdmolen.
De molen deed dienst voor het malen van graan en het pellen van gerst en beschikt over een koppel maalstenen en twee pelstenen. Het wiekenkruis heeft een vlucht van 21 meter en is uitgerust met het Oudhollandse wieksysteem met zeilen. In 1934 brak een van de roeden, waarna molenmaker Bremer twee tweedehands exemplaren stak en deze voorzag van het systeem Dekker. Mulder L. Steenhuis verkocht de molen in 1961 aan Vos te Eenrum, die het gebouw in 1967 overdroeg aan de toenmalige gemeente Eenrum.
Tot het einde van de jaren zestig bleef het bedrijf in werking. Tussen 1971 en 1973 volgde een restauratie waarbij beide roeden werden vernieuwd en opnieuw voorzien van traditionele Oud-Hollandse ophekking. Vanaf die periode hielden vrijwillige molenaars de molen draaiende. Vanaf begin jaren negentig werd de bediening verzorgd door een instructeur van het Gilde van Molenaars met zijn leerlingen. Tussen 1986 en 2007 was het beheer in handen van Stichting De Groninger Molen, waarna de overdracht aan Stichting Het Groninger Landschap volgde.
In 2008 vond opnieuw een restauratie plaats. De kap verkeerde door slechte voeghouten in een zodanige toestand dat deze ter plekke moest worden gesloopt in plaats van in één deel te worden afgehesen. Na vernieuwing van de kap en completering van het pelwerk werd het wiekenkruis in mei teruggeplaatst, waarna de molen in het najaar van 2008 weer maalvaardig werd opgeleverd. In 2022 werd De Vier Winden stilgezet wegens slijtage aan de bijna vijftig jaar oude roeden. Na het kaalzetten van het gevlucht in september 2023 zijn de oude roeden op 29 januari 2024 gestreken en vervangen door nieuwe exemplaren. Momenteel is de molen buiten bedrijf.
Een opvallende technische bijzonderheid in het interieur is het dubbel uitgevoerde luiwerk. Eén mechanisme dient voor het rechtstreeks hijsen van zakken via de luiluiken aan de noordoostzijde. Het tweede luiwerk brengt de zakken naar de zakkenbok bij het koppel maalstenen aan de zuidwestzijde, dat zich precies tegenover de luiluiken bevindt.
Eigenaar: Stichting Het Groninger Landschap
De molen deed dienst voor het malen van graan en het pellen van gerst en beschikt over een koppel maalstenen en twee pelstenen. Het wiekenkruis heeft een vlucht van 21 meter en is uitgerust met het Oudhollandse wieksysteem met zeilen. In 1934 brak een van de roeden, waarna molenmaker Bremer twee tweedehands exemplaren stak en deze voorzag van het systeem Dekker. Mulder L. Steenhuis verkocht de molen in 1961 aan Vos te Eenrum, die het gebouw in 1967 overdroeg aan de toenmalige gemeente Eenrum.
Tot het einde van de jaren zestig bleef het bedrijf in werking. Tussen 1971 en 1973 volgde een restauratie waarbij beide roeden werden vernieuwd en opnieuw voorzien van traditionele Oud-Hollandse ophekking. Vanaf die periode hielden vrijwillige molenaars de molen draaiende. Vanaf begin jaren negentig werd de bediening verzorgd door een instructeur van het Gilde van Molenaars met zijn leerlingen. Tussen 1986 en 2007 was het beheer in handen van Stichting De Groninger Molen, waarna de overdracht aan Stichting Het Groninger Landschap volgde.
In 2008 vond opnieuw een restauratie plaats. De kap verkeerde door slechte voeghouten in een zodanige toestand dat deze ter plekke moest worden gesloopt in plaats van in één deel te worden afgehesen. Na vernieuwing van de kap en completering van het pelwerk werd het wiekenkruis in mei teruggeplaatst, waarna de molen in het najaar van 2008 weer maalvaardig werd opgeleverd. In 2022 werd De Vier Winden stilgezet wegens slijtage aan de bijna vijftig jaar oude roeden. Na het kaalzetten van het gevlucht in september 2023 zijn de oude roeden op 29 januari 2024 gestreken en vervangen door nieuwe exemplaren. Momenteel is de molen buiten bedrijf.
Een opvallende technische bijzonderheid in het interieur is het dubbel uitgevoerde luiwerk. Eén mechanisme dient voor het rechtstreeks hijsen van zakken via de luiluiken aan de noordoostzijde. Het tweede luiwerk brengt de zakken naar de zakkenbok bij het koppel maalstenen aan de zuidwestzijde, dat zich precies tegenover de luiluiken bevindt.
Eigenaar: Stichting Het Groninger Landschap
