Delfzijl, DE ADAM

De eerste molen op de ommuurde molenbelt in Delfzijl (een restant van het noordelijke bastion van de vesting uit 1580) was een standerdmolen uit circa 1630. Deze werd ruim honderd jaar later vervangen door een achtkante koren- en pelmolen op een lage stenen voet. In 1847 werd de onderbouw van deze voorganger met circa tien meter verhoogd. Deze molen brandde in 1875 af. Op de overgebleven bakstenen onderbouw verrees in datzelfde jaar 1875 de huidige molen Adam. 

De geschiedenis van deze molen begon echter aan het Boterdiep bij Bedum, waar de bouw op 8 april 1790 werd aanbesteed voor de schepperij Innersdijk. Daar vormde de poldermolen met de molen Eva een tweeling. Rond 1817 raakten beide molens overbodig door de komst van nieuwe poldermolens. Terwijl Eva naar Usquert verhuisde, werd Adam in 1817 in Bedum verkocht aan Hendrik Jans Brouwer. Brouwer verbouwde de molen tot pelmolen, waarna er later ook koren mee werd gemalen. In 1875 verhuisde het achtkant van Adam naar Delfzijl om op de stenen voet te worden geplaatst, waarbij het achtkant werd ingekort. Boven de deur van de hoge stellingmolen herinneren de initialen ‘H.G.’ aan H. Geertsema, die de molen van 1875 tot 1885 in eigendom had. Het bijbehorende muldershuis dateert van 1876. De sarrieshut werd na de brand van 1875 hersteld.

Na Geertsema kwam de molen in bezit van de Gebr. Spithorst (1885-1894), Harmannus Dieterman (1894-1940) en Hendrik Dieterman (1940-1948). In 1910 werden voor ƒ 425,-- twee roeden gestoken die afkomstig waren van een gesloopte molen uit de Purmer bij Monnickendam. In 1914 en 1924 kreeg de molen nieuwe stenen en in 1929 werd een motor van 10 pk geplaatst. Molenmaker Harm Wiertsema bracht in 1944 een Engels gietijzeren kruiwerk aan. Na Hendrik Dieterman volgden Jarke Hekman (1948-1950) en B. Schuurman (1950-1954) als eigenaren.
In 1954 kocht de gemeente Delfzijl de molen voor ƒ 35.000,--.

In de jaren 1958 en 1959 voerde molenmaker Medendorp een restauratie uit voor een bedrag van ƒ 27.054,--. Hierbij werden de pelstenen verkocht aan de industrieel Offringa te Warffum en verdwenen ook het luiwerk en de sarrieshut. De stelling en de bekleding van het houten achtkant werden vernieuwd. Op 14 mei 1959 opende het bouwwerk als Museum Molen Adam. Pas jaren later werd er weer met de molen gedraaid. In 1981 werd een nieuw koppel maalstenen gelegd. In de late jaren negentig en in oktober 2000 volgden herstelwerkzaamheden aan de stelling, balken in de kap, de romp en het wiekenkruis.

Sinds de herindeling van 2021 is de gemeente Eemsdelta eigenaar van de molen. De molen staat thans buiten bedrijf; in het late najaar van 2024 werd besloten de wieken stil te zetten na de constatering van gebreken aan beide roeden. Daarnaast spelen er zorgen over de directe omgeving van het monument. Door de plannen voor de bouw van een groot cultureel centrum dreigt de beeldbepalende waarde van de molen te worden aangetast en kan het functioneren van de molen door windbelemmering in het gedrang komen. Vanuit Het Hogeland is hierbij geopperd om de molen zo nodig terug te halen naar zijn oorspronkelijke standplaats Bedum als een draaiende toekomst in Delfzijl niet langer gewaarborgd kan worden.