Uithuizen, DE LIEFDE

UITHUIZEN
1866
STELLINGMOLEN

De eerste molen op deze plek in Uithuizen was een standerdmolen, waarvan een vermelding uit 1499 overgeleverd is. Juridische bronnen maken gewag van herstelwerkzaamheden aan een molen te Uithuizen tussen 1536 en 1566. Rond 1825 was Machiel Cornelis Mulder eigenaar van deze voorganger. In 1859 verkocht Jurjen Reinders Westerdijk de standerdmolen aan Klaas Jurjens Westerdijk voor de som van zevenduizend gulden, inclusief de chercherswoning, behuizing, schuur en de vaste beklemming. Westerdijk deed het complex over aan H. Mulder van Heveskes. In 1866 liet Mulder de standerdmolen afbreken en vervangen door een nieuwe stellingkoren- en pelmolen met de naam De Liefde. De oude molenberg werd daarbij grotendeels afgegraven en het bovenwiel uit de standerdmolen kreeg vermoedelijk een tweede leven in het nieuwe bouwwerk.

Het achtkantige bouwwerk heeft een stenen onderbouw met karakteristieke lisenen op de acht hoeken en een stelling op zeven meter hoogte, terwijl de molenberg anderhalve meter hoog meet. Bijzonder aan de constructie zijn de inrijpoorten op het noordoosten en het zuiden, verbonden door een klinkerbestrating, waardoor boeren met paard en wagen dwars door de molen konden rijden om zakken graan te lossen en te laden. Slechts tien meter ten oosten van de molen bleef de zeventiende-eeuwse sarrieshut bewaard. Dit was de ambtswoning van de belastingcommies (chercheur) die toezag op de heffing op het gemaal, terwijl de molenaar zijn vergoeding in natura verkreeg via het scheprecht. De hut is een beschermd monument en doet soms dienst als VVV-kantoor.

In de kap bevindt zich een doorboorde gietijzeren bovenas van fabrikant J.M. de Muinck Keizer uit Martenshoek, gegoten in 1902 met nummer 100 en een lengte van 5,80 meter, voorzien van een achtpuntige ster op de askop. De molen bezit een voeghouten schuifkruiwerk met kruilier. Het gevlucht heeft een vlucht van eenentwintig meter en werd uitgerust met zelfzwichting volgens het Groninger jalouziesysteem, gecombineerd met Van Bussel-stroomlijnneuzen en Bremer remkleppen. Op de steenzolder werden oorspronkelijk twee maalkoppels en twee pelstenen ingericht, waarna later een derde maalkoppel werd bijgeplaatst. Om hiervoor ruimte te maken werden verschillende korbelen ingekort en steiler geplaatst. Opmerkelijk is de lage overbrengingsverhouding van het pelwerk, waardoor de molen zeer snel moest draaien om gerst te kunnen pellen. Tot omstreeks 1950 is er op de molen gepeld. Voor windstille dagen was er hulpaandrijving: een benzinemotor in een inmiddels verdwenen aanbouw dreef een steenkoppel aan, tot fa. Ekema in 1947 op de waaierzolder een Heemaf-elektromotor installeerde.

Na het overlijden van H. Mulder kwam het eigendom toe aan zijn weduwe, waarna D. Dijksterhuis de molen in 1877 overnam. In 1896 volgde diens weduwe hem op, waarna P. Dijksterhuis op 1 juni 1932 eigenaar werd. Op 19 juni 1935 sloeg de molen rond vijf uur in de ochtend bij plotselinge wind achteruit aan de hol doordat de zelfzwichtingskleppen dichtsloegen; molenmaker Bremer uit Adorp herstelde de aanzienlijke averij. Na het overlijden van Dijksterhuis in 1944 beheerde zijn weduwe het bedrijf tot 1946, waarna Jan Smid de molen verwierf. Het molenaarshuis werd destijds afgesplitst en los verkocht. Bremer voerde in 1950 herstelwerkzaamheden uit voor 7.500 gulden. Tussen 1961 en 1963 volgde een restauratie van 18.860 gulden, waarbij het derde koppel maalstenen werd weggenomen; op 14 oktober 1963 werd de molen officieel weer in gebruik genomen. Bij die gelegenheid doopte Jan Smid de molen om naar De Jonge Jan, vernoemd naar zijn kleinzoon. Een volgende herstelbeurt in de periode 1971 tot 1973 kostte 55.300 gulden.

In 1986 kocht de gemeente Hefshuizen de molen aan, waarna het eigendom door herindelingen in 1990 overging op de gemeente Eemsmond en in 2019 op de gemeente Het Hogeland. Tussen 1992 en 1994 werd de kap grotendeels vernieuwd en teruggeplaatst met een nieuwe buitenroede, staart en lange schoren. Op 3 juli 2002 kreeg het monument op veler verzoek de historische naam De Liefde terug op de baard. Tussen 2008 en 2012 registreerde het vrijwillig malende werktuig jaarlijks tussen de 83.000 en 100.500 omwentelingen. Begin 2018 werd de binnenroede vernieuwd, maar nadat in het voorjaar van 2025 gebreken aan de buitenroede aan het licht kwamen, werd deze op 25 juli 2025 gestreken, waardoor de molen sindsdien met één roede draait.

Eigenaar: gemeente Het Hogeland