Kolham, ENTERPRISE

KOLHAM
1907
STELLINGMOLEN
De Entreprise is een korenmolen in het dorp Kolham in de provincie Groningen, met als bestemming het malen van graan op vrijwillige basis. De voorganger uit 1880, een van de voormalige walmolens van de stad Groningen, brandde af in 1906. Vervolgens werd het achtkant van de vroegere watermolen op de grote Harksteder polder als stellingmolen in Kolham opgebouwd onder de Franse naam Entreprise. Kort na de Tweede Wereldoorlog kwam de molen buiten gebruik. Na stilstand en verval kocht de Slochter Molenstichting de molen in 1972 aan, waarna tussen 1975 en 1978 een restauratie volgde en de molen weer op vrijwillige basis ging draaien.

Op 19 juni 2000 ontstond brand in een nabijgelegen varkensschuur. Door droogte en een tekort aan bluswater sloeg het vuur over naar de toen rietgedekte molen. Het houten achtkant brandde vrijwel volledig uit en stortte in, waardoor alleen de gemetselde onderbouw behouden bleef.

Op 1 juni 2002 startte de officiële herbouwactie. In 2006 begon het herstel van de stenen onderbouw en begin 2009 startte molenmakerij Fa. Molema uit Heiligerlee met de bouw van een nieuw bovenachtkant en een nieuwe kap. Op 19 april 2010 werden het achtkant en de kap op de onderbouw geplaatst. In augustus volgden de staartbalk en de schoren, waarna de roeden werden gestoken en Oud-Hollands opgehekt. Van de verbrande voorganger zijn delen hergebruikt, waaronder het oostelijke koppel maalstenen en twee zwartgeblakerde veldkruisen. Het nieuwe achtkant werd forser uitgevoerd, waardoor de vlucht toenam van 22,60 naar 24,40 meter en De Entreprise qua vlucht de grootste molen van Groningen werd. De molen heeft een spoorwiel waarbij de in zes segmenten gedeelde velg uit één stuk is gemaakt, met rechtstreeks uitgehakte kamgaten zonder losse dammen.

Op 15 september 2012 stelde Commissaris van de Koningin Max van den Berg de molen officieel in gebruik. Sinds maart 2015 is de Molenstichting Midden- en Oost-Groningen eigenaar. Tussen 2020 en 2024 registreerde de molen achtereenvolgens 31.618 omwentelingen in 2020, 29.284 in 2021, 41.162 in 2022, 60.551 in 2023 en 41.744 in 2024. Sinds augustus 2024 wordt gewerkt aan het maalvaardig maken van De Entreprise. De molen is op afspraak te bezichtigen.

Eigenaar: Molenstichting Midden- en Oost-Groningen