1899
STELLINGMOLEN
De korenmolen De Kievit staat in Grijpskerk in de provincie Groningen. In 1899 bouwde molenmaker Menne Jacobs Noordewier uit Niezijl de molen in opdracht van R. Kruisinga. Hij diende als opvolger van een te klein geworden achtkante bovenkruier uit 1743, later aangeduid als De Leeuw. Bij deze voorganger sloeg in 1876 de bliksem in, waarna een beginnende brand kon worden geblust. In 1899 werd deze oude molen verkocht aan Vergoosen te Echt, waar hij uiteindelijk afbrandde.
Voor de bouw in Grijpskerk gebruikte Noordewier vrijwel de gehele constructie van de net gesloopte oliemolen van Groenman uit Niezijl. Bij deze herbouw bleef de vierkante onderbouw behouden, waardoor de molen een zeer grote bedrijfsruimte kreeg onder de stelling. Een opmerkelijk technisch detail in het gaande werk is het bovenwiel met zes plooistukken, waarvan de kruisarmen onder een hoek van 45 graden staan ten opzichte van het wiekenkruis. De molen was oorspronkelijk ook ingericht als pelmolen, maar bezit tegenwoordig alleen nog een koppel maalstenen.
Op 3 maart 1914 verkocht Roelf Kruisinga de pel- en korenmolen aan Jan Wierenga uit Opwierde. Wierenga bracht het bedrijf onder in een vennootschap onder firma met zijn broer Alko. Na het overlijden van Jan Wierenga op 11 mei 1937 (54 jaar oud) werd de firma ontbonden en zette Alko het bedrijf alleen voort. Op 4 augustus 1950 volgde een onderhandse verkoop aan Cornelis Verboom, molenaar te Bodegraven. Verboom ruilde de molen in 1957 tegen een behuizing met erf en tuin nabij de Westerhornerweg met fouragehandelaar Louw de Wit. De Wit maalde nog bijna vijf jaar en verkocht de molen in 1962 aan de toenmalige gemeente Grijpskerk. Tegenwoordig is het bouwwerk eigendom van de gemeente Westerkwartier.
In 1963 en 1964 werd voor 24.137,50 gulden een restauratie uitgevoerd. Tijdens een volgende restauratie in 1974 en 1975 onderging het gevlucht een ingrijpende wijziging. De zelfzwichting, die vanaf de bouw aanwezig was en op de binnenroede van dwarskleppen was voorzien, werd geheel verwijderd en vervangen door een Oud-Hollands systeem met zeilen.
De naam De Kievit was in 1975 al bedacht door de toenmalige burgemeester van Grijpskerk, A.H.M. Mulder. In 1989 werd eerst de naam De Leeuw voorgedragen, maar omdat een molen in Oldehove die naam al droeg, kreeg de molen in 1989 op aangeven van vrijwillig molenaar Oege Lesman officieel de naam De Kievit. Tot 2007 was onderin het gebouw jarenlang de plaatselijke VVV gevestigd.
In Grijpskerk bevinden zich daarnaast nog twee poldermolens: in de richting van het gehucht Gaarkeuken staat de Westerhornermolen, en aan het Van Starkenborghkanaal de in 2003 herbouwde Zwakkenburgermolen. De Kievit maalt tegenwoordig graan op vrijwillige basis en is toegankelijk wanneer de wieken draaien of na een afspraak met de molenaar.
Voor de bouw in Grijpskerk gebruikte Noordewier vrijwel de gehele constructie van de net gesloopte oliemolen van Groenman uit Niezijl. Bij deze herbouw bleef de vierkante onderbouw behouden, waardoor de molen een zeer grote bedrijfsruimte kreeg onder de stelling. Een opmerkelijk technisch detail in het gaande werk is het bovenwiel met zes plooistukken, waarvan de kruisarmen onder een hoek van 45 graden staan ten opzichte van het wiekenkruis. De molen was oorspronkelijk ook ingericht als pelmolen, maar bezit tegenwoordig alleen nog een koppel maalstenen.
Op 3 maart 1914 verkocht Roelf Kruisinga de pel- en korenmolen aan Jan Wierenga uit Opwierde. Wierenga bracht het bedrijf onder in een vennootschap onder firma met zijn broer Alko. Na het overlijden van Jan Wierenga op 11 mei 1937 (54 jaar oud) werd de firma ontbonden en zette Alko het bedrijf alleen voort. Op 4 augustus 1950 volgde een onderhandse verkoop aan Cornelis Verboom, molenaar te Bodegraven. Verboom ruilde de molen in 1957 tegen een behuizing met erf en tuin nabij de Westerhornerweg met fouragehandelaar Louw de Wit. De Wit maalde nog bijna vijf jaar en verkocht de molen in 1962 aan de toenmalige gemeente Grijpskerk. Tegenwoordig is het bouwwerk eigendom van de gemeente Westerkwartier.
In 1963 en 1964 werd voor 24.137,50 gulden een restauratie uitgevoerd. Tijdens een volgende restauratie in 1974 en 1975 onderging het gevlucht een ingrijpende wijziging. De zelfzwichting, die vanaf de bouw aanwezig was en op de binnenroede van dwarskleppen was voorzien, werd geheel verwijderd en vervangen door een Oud-Hollands systeem met zeilen.
De naam De Kievit was in 1975 al bedacht door de toenmalige burgemeester van Grijpskerk, A.H.M. Mulder. In 1989 werd eerst de naam De Leeuw voorgedragen, maar omdat een molen in Oldehove die naam al droeg, kreeg de molen in 1989 op aangeven van vrijwillig molenaar Oege Lesman officieel de naam De Kievit. Tot 2007 was onderin het gebouw jarenlang de plaatselijke VVV gevestigd.
In Grijpskerk bevinden zich daarnaast nog twee poldermolens: in de richting van het gehucht Gaarkeuken staat de Westerhornermolen, en aan het Van Starkenborghkanaal de in 2003 herbouwde Zwakkenburgermolen. De Kievit maalt tegenwoordig graan op vrijwillige basis en is toegankelijk wanneer de wieken draaien of na een afspraak met de molenaar.