1906
STELLINGMOLEN
Korenmolen Eben Haëzer in Enumatil kent een geschiedenis die begon met een brand op 4 augustus 1906.
De voorganger uit 1834 ging toen verloren. In 1907 bouwde molenmaker Hazenberg uit Briltil in opdracht van K. Dijkstra een nieuwe molen vlak naast de oorspronkelijke plaats. Hazenberg gebruikte hiervoor het achtkant van de in 1906 gesloopte koren- en pelmolen van Oostrum bij Dokkum (De Goede Verwachting / Molen Edzes). Dit houten achtkant was feitelijk te breed voor de onderbouw, waardoor de achtkantstijlen enkel rusten op de acht hoekpilasters. Aan de binnenzijde moest het stenen tussenstuk fors worden uitgespaard om plaats te bieden aan de stijlen. Hazenberg leverde bij de overplaatsing in 1907 tevens het bovenwiel.
Op 1 november 1951 stortte de stelling van de molen naar beneden terwijl er drie personen op stonden. Zij vielen op een onderliggende mestbult en liepen geen ernstig letsel op. De molen bleef vervolgens ruim dertien jaar zonder stelling staan. In 1964 kocht de toenmalige gemeente Zuidhorn de molen aan van eigenaar J.A. Hummel. Molenmaker Schuitema voerde het herstel uit en leverde in 1966 een maalvaardige molen op. In 1981 volgde een tweede restauratie, waarna de molen in 1985 opnieuw maalvaardig werd hersteld na een periode van stilstand. Door latere gemeentelijke herindelingen kwam de molen eerst in bezit van de gemeente Leek en vanaf 2019 van de gemeente Westerkwartier.
Wegens de matige staat van de stelling werd de molen in november 2009 stilgezet. Firma Dunning startte in oktober 2010 met de vernieuwing van de stelling. In 2011 volgden werkzaamheden aan de staart, waarbij de staartbalk werd gerepareerd en ingekort en nieuwe lange en korte schoren werden geplaatst. Na deze opknapbeurt lieten drie vrijwillige molenaars de molen geregeld draaien.
In september 2022 volgde opnieuw een stilzetting wegens de matige staat van het hekwerk. De molenaars verwijderden de zeilen en de borden. Na herstelwerkzaamheden door de molenmaker draaide de Eben Haëzer in februari 2023 weer de eerste rondes, al blijven resterende werkzaamheden noodzakelijk.
In het gaande werk bevindt zich een spoorwiel waarvan de kruisarmen lang zijn ten opzichte van de plooistukken, terwijl de plooistukken voor een voormalig bovenwiel te dun zijn. De velg van het spoorwiel en de plooistukken liggen los tegen elkaar aan en zijn beide oud. De plooistukken met kammen dienden vermoedelijk voor de aandrijving van een koekenbreker of het luiwiel, waarvan de steek overeenkomt met het spoorwiel. Het luiwerk bevindt zich hoog op de koningspil om zakken graan op spoorwielhoogte in de silo's te storten. Hierbij is het luiwiel oud en de luibonkelaar op de koningspil van recentere datum. Tegenwoordig dient de molen niet meer voor het malen van graan en is hij buiten bedrijf.
De voorganger uit 1834 ging toen verloren. In 1907 bouwde molenmaker Hazenberg uit Briltil in opdracht van K. Dijkstra een nieuwe molen vlak naast de oorspronkelijke plaats. Hazenberg gebruikte hiervoor het achtkant van de in 1906 gesloopte koren- en pelmolen van Oostrum bij Dokkum (De Goede Verwachting / Molen Edzes). Dit houten achtkant was feitelijk te breed voor de onderbouw, waardoor de achtkantstijlen enkel rusten op de acht hoekpilasters. Aan de binnenzijde moest het stenen tussenstuk fors worden uitgespaard om plaats te bieden aan de stijlen. Hazenberg leverde bij de overplaatsing in 1907 tevens het bovenwiel.
Op 1 november 1951 stortte de stelling van de molen naar beneden terwijl er drie personen op stonden. Zij vielen op een onderliggende mestbult en liepen geen ernstig letsel op. De molen bleef vervolgens ruim dertien jaar zonder stelling staan. In 1964 kocht de toenmalige gemeente Zuidhorn de molen aan van eigenaar J.A. Hummel. Molenmaker Schuitema voerde het herstel uit en leverde in 1966 een maalvaardige molen op. In 1981 volgde een tweede restauratie, waarna de molen in 1985 opnieuw maalvaardig werd hersteld na een periode van stilstand. Door latere gemeentelijke herindelingen kwam de molen eerst in bezit van de gemeente Leek en vanaf 2019 van de gemeente Westerkwartier.
Wegens de matige staat van de stelling werd de molen in november 2009 stilgezet. Firma Dunning startte in oktober 2010 met de vernieuwing van de stelling. In 2011 volgden werkzaamheden aan de staart, waarbij de staartbalk werd gerepareerd en ingekort en nieuwe lange en korte schoren werden geplaatst. Na deze opknapbeurt lieten drie vrijwillige molenaars de molen geregeld draaien.
In september 2022 volgde opnieuw een stilzetting wegens de matige staat van het hekwerk. De molenaars verwijderden de zeilen en de borden. Na herstelwerkzaamheden door de molenmaker draaide de Eben Haëzer in februari 2023 weer de eerste rondes, al blijven resterende werkzaamheden noodzakelijk.
In het gaande werk bevindt zich een spoorwiel waarvan de kruisarmen lang zijn ten opzichte van de plooistukken, terwijl de plooistukken voor een voormalig bovenwiel te dun zijn. De velg van het spoorwiel en de plooistukken liggen los tegen elkaar aan en zijn beide oud. De plooistukken met kammen dienden vermoedelijk voor de aandrijving van een koekenbreker of het luiwiel, waarvan de steek overeenkomt met het spoorwiel. Het luiwerk bevindt zich hoog op de koningspil om zakken graan op spoorwielhoogte in de silo's te storten. Hierbij is het luiwiel oud en de luibonkelaar op de koningspil van recentere datum. Tegenwoordig dient de molen niet meer voor het malen van graan en is hij buiten bedrijf.