1875
STELLINGMOLEN
De geschiedenis van molen De Jonge Hendrik in Den Andel begint met een standerdmolen die reeds in 1616 in Niekerk werd vermeld en bij de resolutie van 1628 mocht blijven staan. Deze standerdmolen, die op kaarten van 1686, 1781 en 1837 voorkomt en een vlucht had van ongeveer 18,80 meter, was in 1825 eigendom van de weduwe van Willem Jeltes Bakker en na 1832 van haar zoon Bouke Willems Bakker. Bakker liet de standerdmolen in 1847 vervangen door een achtkante bovenkruier met stelling. Vanaf 1860 was Harmannus Pothoff Heukers hier molenaar, later opgevolgd door H. Aalfs. In 1874 werd deze korenmolen, staande ongeveer 100 meter ten noorden van de kerk aan de weg naar De Wijk, afgebroken.
Op de standplaats van De Jonge Hendrik in Den Andel stonden voordien twee molens die beide de naam Noordermolen droegen. De eerste werd gebouwd in 1852 en brandde af op 16 juli 1859. De herbouwde opvolger brandde in de nacht van 4 op 5 juli 1874 af. De naam Noordermolen diende ter onderscheiding van de Zuidermolen, die even ten zuiden van de dertiende-eeuwse kerk bij het haventje stond. Deze Zuidermolen kende eveneens een voorganger uit de zeventiende eeuw, werd in 1830 na brand als rieten achtkante bovenkruier met lage stelling herbouwd door Jacob Derks Vos, ging in 1845 over naar Jan Harms Brouwersma en in 1875 naar Hendrik ten Bos, waarna hij in 1878 afbrandde en niet meer werd herbouwd. De bijbehorende molenaarswoning bleef bewaard aan de Groene Laan 3.
In 1875 bouwde molenmaker Jan Hindriks van der Veen uit Mensingeweer De Jonge Hendrik ter vervanging van de afgebrande Noordermolen. Hij gebruikte hiervoor het bovenachtkant, de kap en de gaande werken van de in 1874 afgebroken molen uit Niekerk. Tijdens de bouw werd het zoontje van de molenmaker geboren, naar wie de molen werd vernoemd. De eiken koningspil, met een zwaarte van 48,5 bij 48,5 centimeter, is de oude standerd van de Niekerker standerdmolen, waarin de gaten voor de steekbanden en een richel voor de zetel aanwezig bleven. Het bovenwiel van de standerdmolen werd in 1847 omgebouwd tot spoorwiel, waarbij de uitsparingen voor de acht plooistukken op de bovenste grenen kruisarmen zichtbaar bleven. Ook de draagbalk in de kap is afkomstig uit de vroegere standerdmolen. Het achtkant van de houten stellingmolen rust op een stenen onderstuk en is gedekt met dakleer. De Jonge Hendrik functioneerde als koren- en pelmolen met maalstenen en twee pelstenen. In 1903 liet de molenaar zelfzwichting met horizontale kleppen op het gevlucht aanbrengen. Jan Alje Muda kocht de molen in 1932. In 1934 verloor de molen een roede, die datzelfde jaar werd vernieuwd. In mei 1944 bracht molenmaker Bremer uit Adorp proefondervindelijk gestroomlijnde wieken volgens het Bremersysteem aan op de molenas, maar dit systeem werd een jaar later weer verwijderd.

Tiddo Muda nam het bedrijf over van zijn vader. In 1969 verkocht hij de molen voor 7000 gulden aan de gemeente Baflo. Muda bleef in het molenaarshuis wonen en huurde de molen tot 1981 voor 15 gulden per week. In de periode 1972-1973 voerde de firma Bremer een algehele restauratie uit voor 168.000 gulden, waarna de ingebruikname op 8 juni 1973 plaatsvond.
Aan het beroepsmatig malen en pellen kwam in 1984 een einde.
Tiddo Muda overleed in 1986. De gemeente Baflo droeg de molen over aan Stichting Groninger Molenvrienden, die het bezit in 1993 overdroeg aan Molenstichting Winsum. Vrijwillige molenaars zetten het werk voort, onder wie Janko Doornbos, die tot zijn tachtigste bleef pellen.
Het pelproces vereist minimaal windkracht 6 tot 7. Daarbij wordt 33 kilogram gerst in de voorloper gestort, waarna een draaiende steen de korrels tegen het pelblik met raspgaatjes drukt om het kaf af te schuren. Na herhaling op een naloper en reiniging in een wanmolen levert dit na driemaal doorlopen parelgort op. De molenaars Jessica van der Staak en Rennie Gros en later ook Maarten de Vries bedienen tegenwoordig de molen. Ten behoeve van sanitaire voorzieningen en publieksontvangst kreeg in 2025 De Jonge Hendrik de Vriendenloterij Molenprijs 2025.
De feestelijke opening van De Jonge Hendrik met WC vindt plaats in 2027.
Eigenaar: Molenstichting Winsum
