1857
POLDERMOLEN
Poldermolen De Biks staat ten oosten van Onnen nabij het Drentsche Diep in de provincie Groningen. De naam verwijst naar een voormalig meertje ten westen van de molen en de gelijknamige watergang die beide met elkaar verbond. Molenbouwer Helenius ten Have uit Mensingeweer bouwde de molen in 1857 voor de bemaling van de 1372 hectare grote Onnerpolder.
Poldermolen De Biks staat ten oosten van Onnen nabij het Drentsche Diep in de provincie Groningen. De naam verwijst naar een voormalig meertje ten westen van de molen en de gelijknamige watergang die beide met elkaar verbond. Molenbouwer Helenius ten Have uit Mensingeweer bouwde de molen in 1857 voor de bemaling van de 1372 hectare grote Onnerpolder.
Er is sprake geweest van een voorganger, maar deze was vermoedelijk al lang voor 1857 verdwenen. E. Berends werd in 1857 de eerste molenaar en bleef dat tot 1896, waarna J. Berends (1896 tot 1913) en J. Beukema (1913 tot 1946) hem opvolgden.
Tot 1928 werkte de molen met twee vijzels met doorsneden van 1,57 en 1,27 meter. In dat jaar volgde een grondige modernisering volgens de inzichten van molenmaker Dekker uit Leiden. De roeden van 23,40 meter kregen het Dekker-systeem, aanvankelijk met zeilen en vanaf 1930 met zelfzwichting. De halssteen werd vervangen door een Dekker-rollager. De vijzels maakten plaats voor drie (later twee) schroefpompen. Om de toegenomen tanddruk op te vangen, verdwenen de kammen uit het bovenwiel voor een gietijzeren tandkrans op de velg, en verving een gelast stalen sterrenwiel met schuin geplaatste pokhouten kammen de bonkelaar. Onderaan de stalen koningspil kwam een stalen poelie met riemaandrijving naar de pompen, die bij windstilte ook door een motor aangedreven kon worden.
In 1939 brak een van de roeden, waarna twee nieuwe exemplaren werden besteld bij de firma Pot. Nadat in 1943 opnieuw een roede brak, herstelde en versterkte de firma Gorter beide roeden. K. Meyer bediende de molen van 1946 tot 1959. In 1959 verviel de windbemaling en nam een elektromotor het werk over. C. Kuiken trad in 1974 aan als molenaar. Een restauratieplan uit 1975 werd in 1978 uitgevoerd om de molen in te richten als reservegemaal voor de Onnerpolder, de Oostpolder te Noordlaren, de Oosterpolder te Haren en de Esserpolder. Daarbij kreeg de molen officieel de naam De Biks. Na reparaties aan het gevlucht in 2001 volgde in 2022 opnieuw herstelwerk om de molen maalvaardig te houden. Tegenwoordig maalt en draait de molen zeer zelden, uitsluitend op vrijwillige basis.
Eigenaar: Waterschap Hunze en Aa's
Tot 1928 werkte de molen met twee vijzels met doorsneden van 1,57 en 1,27 meter. In dat jaar volgde een grondige modernisering volgens de inzichten van molenmaker Dekker uit Leiden. De roeden van 23,40 meter kregen het Dekker-systeem, aanvankelijk met zeilen en vanaf 1930 met zelfzwichting. De halssteen werd vervangen door een Dekker-rollager. De vijzels maakten plaats voor drie (later twee) schroefpompen. Om de toegenomen tanddruk op te vangen, verdwenen de kammen uit het bovenwiel voor een gietijzeren tandkrans op de velg, en verving een gelast stalen sterrenwiel met schuin geplaatste pokhouten kammen de bonkelaar. Onderaan de stalen koningspil kwam een stalen poelie met riemaandrijving naar de pompen, die bij windstilte ook door een motor aangedreven kon worden.
In 1939 brak een van de roeden, waarna twee nieuwe exemplaren werden besteld bij de firma Pot. Nadat in 1943 opnieuw een roede brak, herstelde en versterkte de firma Gorter beide roeden. K. Meyer bediende de molen van 1946 tot 1959. In 1959 verviel de windbemaling en nam een elektromotor het werk over. C. Kuiken trad in 1974 aan als molenaar. Een restauratieplan uit 1975 werd in 1978 uitgevoerd om de molen in te richten als reservegemaal voor de Onnerpolder, de Oostpolder te Noordlaren, de Oosterpolder te Haren en de Esserpolder. Daarbij kreeg de molen officieel de naam De Biks. Na reparaties aan het gevlucht in 2001 volgde in 2022 opnieuw herstelwerk om de molen maalvaardig te houden. Tegenwoordig maalt en draait de molen zeer zelden, uitsluitend op vrijwillige basis.
Eigenaar: Waterschap Hunze en Aa's