Warffum, DE DAVID

WARFFUM
1894
TESTMOLEN

Geen siermolen
Molen De David lijkt een siermolentje zoals je die wel eens in een tuin ziet staan, maar is dat allerminst. Het is een kleine industriemolen uit 1890. De molen werd in Thesinge gebouwd door molenmakers Bremer en Kremer. Het is een kleine zaagmolen met voor die tijd de bijzonderheid van zelfzwichting. Zelfzwichting is een systeem van kleppen in plaats van een zeil op de wieken. Deze kleppen kun je, afhankelijk van de sterkte van de wind, meer open of dicht doen. Met behulp van een gewicht kan de molenaar dit ook door het systeem zelf laten doen. Vandaar de naam zelfzwichting. Molenkenners nemen aan dat de bouwers van het molentje dit systeem van zelfzwichting wilden demonstreren aan potentiële klanten.

Dit demonstratiemodel heeft een wonderbaarlijke reis gemaakt voordat het uiteindelijk in Warffum kwam te staan. Het goed functionerende molentje kreeg in 1894 een lintzaag en werd tot 1934 in Thesinge als zaagmachine gebruikt. Daarna werd het gekocht door de zoon van bouwer Bremer, die het in zijn werkplaats in Adorp stalde. In de jaren tachtig van de vorige eeuw kwam de molen op landgoed Verhildersum in Leens terecht, waar hij omwaaide. Al waren er plannen voor herplaatsing, het bouwvallige monumentje werd nooit meer teruggezet in Leens. Uiteindelijk kocht de Winsumer molenliefhebber Piet Groot de restanten van de molen en zette die in zijn schuur, waar de molen ruim 20 jaar verbleef. Piet gaf de molen de naam "De David".


Fondswerving
Dankzij een groots opgezette actie wist een groep enthousiaste vrijwilligers fondsen te verwerven voor een degelijk herstel en herplaatsing in het museum. In drie jaar tijd werd de molen hersteld, en in het najaar van 2014 werd de molen feestelijk in gebruik genomen.

De werking van de molen gaat net zoals bij zijn grotere broers elders in de provincie. Eerst wordt het touw waarmee de wieken vastzitten, losgemaakt; daarna wordt de molen op de goede windrichting gezet. Nadat de kleppen op de wieken zijn gesloten, wordt de vang gelicht, oftewel de rem wordt van de molen gehaald en hij draait. Anders dan bij zijn grotere broers moet de molenaar eerst met een trapje buitenom op de stelling klimmen. Bij voldoende wind kan de in de molen aanwezige lintzaag aan het werk. Het valt al snel op dat de omgeving van de molen weliswaar ruim is, maar zeker niet optimaal. Voor een molen heb je wind nodig, en bij het museum belemmeren de gebouwen een goede windvang. In het molentje zit dan ook een zogenaamde Pettermotor. Dat is een dieselmotor die ooit in een melkstal en later in een schip werd gebruikt. Uniek is een motor niet in een molen. Om minder afhankelijk te zijn van de wind hebben meer molens een motor om te malen.

De molen draait regelmatig dankzij een aantal (vrijwillige) molenaars uit de omgeving, waarbij soms ook wordt gezaagd.


Referentie:
Dijk, J. van (2013). Je treft vanzelf de wind.