1862
STELLINGMOLEN
Koren- en pelmolen De Lelie in Eenrum werd in 1862 gebouwd door molenmaker Hendrikus ten Have uit Mensingeweer in opdracht van G. Wiertsema Elema, die eigenaar was van 1862 tot 1881. De wiektop van deze achtkante stellingmolen bevindt zich op vijfendertig meter hoogte. Vroeger stond de molen bekend als de Veurste Meuln, ter onderscheiding van de Middelste Meuln en de Achterste Meuln die eveneens aan de Molenstraat stonden. In 1882 kwam de molen in bezit van L.G. Elema, die hem in 1903 verkocht aan Jan Tammes Huizinga. In datzelfde jaar werd zelfzwichting aangebracht. Een gedenksteen met initialen herinnert aan Jan Tammes Huizinga en zijn echtgenote Geertruid Nienhuis.
Na het overlijden van Jan Tammes Huizinga op 93-jarige leeftijd werd zijn ongehuwde zoon Geert Jans Huizinga in 1935 eigenaar. Op 3 december 1937 verhing hij zich in de molen. Molenaarsknecht Klaas Brouwer kocht De Lelie nog datzelfde jaar, maar ging failliet. In 1940 werd Lukas Graver eigenaar. Graver raakte eveneens in de schulden en verkocht de molen in 1949 voor 5000 gulden aan Berend Diekman, bijgenaamd Berend Braand. Eind september 1954 werd Diekman aangehouden en verhoord op het politiebureau te Warffum. Vanuit het Huis van Bewaring gaf hij op 6 oktober aan dat de molen met het oog op een naderende storm niet goed was weggezet.
Tijdens een vliegende storm op de avond van 6 oktober 1954 sloeg de molen op hol. Door de hoge omwentelingssnelheid braken de meedraaiende pelstenen van 2000 kilo per stuk los en vlogen dwars door de muren naar buiten. De trappen raakten hierbij deels verwoest. Molenaar Geert Spoelman uit Mensingeweer en brandweerman Jan Willemsen klommen van binnenuit naar de stelling en kruiden de molen uit de wind. De vang vonkte tijdens het ongeval hevig, waardoor op het bovenwiel brandsporen achterbleven.
De gemeente Eenrum kocht de gehavende molen in 1955 aan en liet in de jaren 1957 en 1958 herstel uitvoeren door molenmaker Bremer. Daarna diende het gebouw als gemeentewerkplaats en opslag. In 1980 en 1981 volgde een restauratie die de molen weer maalvaardig maakte. Het eigendom ging in 1981 over naar Stichting Groninger Molenvrienden en in 1986 naar Stichting De Groninger Molens. In de jaren negentig raakten de voeghouten in slechte staat, waarna de kap in 1995 grotendeels werd vernieuwd. In 1997 werd op de begane grond een bakkerij met winkel en een expositie over het bakkersbedrijf ingericht. Op 29 april 1998 volgde de officiële heropening.
In mei 2006 werden een nieuwe binnenroede en een nieuwe lange spruit geplaatst, waarna er vanaf 10 juni weer werd gedraaid. Sinds 2007 is Stichting Het Groninger Landschap eigenaar. Op 30 september 2013 werden beide roeden en de kap verwijderd voor herstel aan het boventafelement en de koppen van de achtkantstijlen. Op 22 januari 2014 werden kap, roeden en staartwerk teruggeplaatst om de molen opnieuw maalvaardig op te leveren. In januari 2025 werd de buitenroede verwijderd en doorgeslepen, waarna in oktober 2025 een nieuwe roede werd gestoken. De molen beschikt over een Oudhollands gevlucht met zeilen en is regelmatig in bedrijf.
