GRONINGEN
1863
POLDERMOLEN
De Helper is een poldermolen op de oostelijke oever van het Paterswoldsemeer in de gemeente Groningen, gelegen in het gehucht Nijveensterkolk. De molen werd in 1863 gebouwd door molenmaker P. Medendorp uit Zuidlaren aan de oostzijde van het Noord-Willemskanaal onder Helpman, toen vallend onder de gemeente Haren. De bouw vond plaats voor de bemaling van het in 1862 opgerichte waterschap Helpman met behulp van een vijzel. In 1916 kreeg de molen in een naastgelegen gebouwtje een 16 PK Brons ruwoliemotor als hulpkracht en werd er een nieuwe roede besteld. In 1955 was de toestand slecht door achterstallig onderhoud; dat jaar werden beide roeden gestreken, waardoor de molen als onttakelde romp met kap overbleef. In de jaren zestig van de twintigste eeuw raakte de molen definitief buiten gebruik en in verval.
Door de uitbreiding van de stad Groningen (waar Helpman sinds 1916 onder viel) en de aanleg van de A28 kon de molen niet op zijn plek blijven. In 1969 werd De Helper afgebroken en tijdelijk opgeslagen aan het Hoornsediep. In 1970 en 1971 liet de nieuwe eigenaar de molen herbouwen aan de oostoever van het Paterswoldsemeer door molenmaker J.D. Medendorp, kleinzoon van de oorspronkelijke bouwer. De fundering en waterlopen werden onder toezicht van Rijkswaterstaat uitgevoerd door de firma Dunning uit Paterswolde. Het gaande werk (bovenwiel, bonkelaars, vijzelwiel en vijzel) werd gemaakt door molenmakers Roemeling en Molema uit Scheemda, en de firma Bremer uit Adorp leverde de roeden. Op 9 september 1971 vond de opening plaats. De bemaling kon toen nog geen water op de boezem uitslaan en werd in circuit aangelegd voor de watercirculatie van de sloten aan de oostelijke kant van het meer.
In de periode 1996–1997 restaureerde molenaar Leen Duijm de molen. Als eerste werden de windpeluw en de korte spruit met schoren vernieuwd. Op Nationale Molendag 1997 maalde een nieuwe vijzel het eerste water weg en in diezelfde zomer kregen de kap en de molenromp nieuwe bekleding. In het voorjaar van 1998, na de aanleg van de bestrating rond de molen, werden het kruirad en de kruipalen vervangen. Op 24 juni 1998 heropende mw. N.E. Gerritsma (burgemeester van Haren en voorzitter van het Meerschap Paterswolde) de molen door de vang te lichten. In de zomer van 2001 plaatste Duijm nieuwe roeden met hekwerk en fokken. De grote remkleppen in het fokwieksysteem zijn per end handmatig in te stellen via een ijzeren strip met gaten, scharnierend verbonden aan de klep, die met een bout en moer wordt vastgezet afhankelijk van de windsterkte. Na het overlijden van Duijm op 30 december 2010 is een opvolger benoemd. De molen maalt op vrijwillige basis en is geregeld op zaterdagen in bedrijf.
Eigenaar: Meerschap Paterswolde