Kropswolde, DE HOOP

KROPSWOLDE
1871
STELLINGMOLEN

Korenmolen De Hoop staat aan de Woldweg in Kropswolde. De plek kent een voorgeschiedenis die volgens oude landkaarten teruggaat tot voor het jaar 1500, toen er een standerdmolen stond. Deze molen hoorde vermoedelijk bij de tegenovergelegen Mariakapel op de uithof van het cisterciënzerinnenklooster Essen. In 1787 werd de standerdmolen vervangen door een rietgedekte eikenhouten grondzeiler met een gevlucht van 70 voet (ongeveer 21 meter) en een enkel koppel maalstenen.

In 1871 kocht J.O. Schutte de molen. Hij plaatste een tussenspil en twee pelstenen voor het pellen van gerst, welke stenen tussen 1900 en 1910 zijn verkocht aan een Amsterdamse diamantslijper. Zoon C. Schutte nam het bedrijf in 1900 over. Op 7 december 1921 brandde deze korenmolen af, vermoedelijk door het warmlopen van de bovenas. Schutte maalde na de brand tijdelijk verder met een elektromotor.

Molenmaker Hazenberg uit Briltil startte in 1923 met de herbouw. Daarbij werd gebruikgemaakt van het achtkant en de kap van de afgebroken oliemolen De Hoop uit Vierverlaten bij Hoogkerk, gebouwd in 1860 door M. Onnes voor eigenaar J. Helder. Tijdens de grondwerkzaamheden in 1923 kwamen acht zwerfkeien naar boven die waarschijnlijk deel uitmaakten van de fundering van de middeleeuwse standerdmolen; deze stenen liggen nog altijd bij de molen. In de loop van 1924 was de molen maalvaardig. De molen werd ingericht als grondzeiler en is de enige bewaard gebleven korenmolen van dit type in de provincie Groningen. Een opmerkelijk constructiedetail is de baard, die op de koppen van de voeghouten is aangebracht.

Rond 1930 werd een elektrische maalstoel bijgeplaatst om windstille perioden op te vangen. In april 1945 knapte een roede, waarna de allereerste geklonken Gorter-roede werd gestoken. Kort na de Tweede Wereldoorlog raakte de molen buiten bedrijf. Een langdurige stilstand leidde tot ernstig verval, waardoor de toestand rond 1975 zeer slecht was.

In 1977 kocht E.D. Pot de molen van J.O. Schütte om er een ambachtelijk maalbedrijf in te vestigen. Tijdens de ingrijpende restauratie tussen 1979 en 1981 werd het achtkant opnieuw met riet gedekt en werden de kap en het boventafelement geheel vernieuwd. De elektrische maalstoel werd verwijderd, er kwam een tweede koppel maalstenen en de molenwerf werd afgegraven om de vlucht te kunnen vergroten. Tevens kwamen er ondergrondse silo's, een lier met rondgaande ketting en zelfzwichting met fokken. In maart 1981 waren de werkzaamheden voltooid, waarna op 12 december 1981 de officiële ingebruikname volgde.

In 1990 nam Jan Pot de molen over van zijn vader. Het bedrijf functioneert als een zogeheten hoogmolen en maalt consumptiemeel. Op 20 april 2020 werden de roeden kaalgezet wegens slijtage. In juni 2021 werden de oude roeden gestreken en nieuwe gestoken door molenmakerij Vaags. Deze kregen een door mulder Pot ontworpen gecombineerd wieksysteem: het systeem Van Bussel aan de uiteinden, fokwieken naar de askop, en zelfzwichting met andersom scharnierende Van Riet-borden. Met dit systeem wekt de molen primair elektriciteit op om het uitgebreide maalwerk van het bedrijf aan te drijven. De molen zelf is wegens de productiefunctie niet opengesteld voor publiek; de naastgelegen winkel is geopend op donderdag en vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur en op zaterdag van 10.00 tot 16.00 uur.