De belasting op het gemaal (ook wel de accijns op het gemaal genoemd) was een historische verbruiksbelasting op het malen van graan (zoals tarwe, rogge en boekweit) voor menselijke consumptie. Omdat brood volksvoedsel nummer één was, trof deze heffing vooral de gewone bevolking en de armen zwaar. De belasting werd ingevoerd tijdens de Tachtigjarige Oorlog en bleef (met name in de negentiende eeuw onder koning Willem I) een van de meest gehate heffingen van het land, totdat de rijksaccijns per 1 januari 1856 definitief werd afgeschaft.
Het toezicht op de naleving lag in handen van sarries (belastingambtenaren van de Rijksbelastingen / 's Rijks accijnzen).
Zij controleerden het hele proces met strakke regels om sluikmalerij (zwartmalen) tegen te gaan:
Graan mocht pas naar de molen worden gebracht nadat er aangifte was gedaan en een geleidebiljet was afgegeven.
Sarries hielden inspecties op de wegen naar de molen, controleerden de vrachten en verzegelden goederen met accijnsloodjes.
Ze deden onaangekondigde invallen op korenmolens om te controleren of er geen ongeadministreerd graan tussen de stenen lag en of het gewicht van het meel overeenkwam met de papieren.