spoorwiel

Het spoorwiel is het grote tandwiel onderaan de verticale koningsspil in een molen. Het zorgt voor de centrale overbrenging van de rotatiekracht van de molen naar de verschillende werktuigen op de steenzolder of pellerij.

De verticale koningsspil krijgt via de bonkelaar bovenin de molen zijn draaiing van het bovenwiel op de bovenas. Onderaan diezelfde spil zit het spoorwiel muurvast gemonteerd, direct boven de maalzolder of steenzolder. Het wiel is voorzien van kammen (houten tanden) die aan de zijkant of onderzijde uitsteken.

Die kammen grijpen in op kleinere rondsels, de steenschijven of steenrondsels. Elk steenrondsel zit op een eigen staande ijzeren as (de staakijzers of steenspillen), die rechtstreeks naar het betreffende maalkoppel of pelkoppel loopt om de loper in beweging te brengen.

Dankzij het grote formaat van het spoorwiel ten opzichte van de kleine steenrondsels ontstaat er een forse versnelling van het toerental (vaak een factor 4 of 5). Bovendien maakt het spoorwiel het mogelijk om meerdere koppels stenen (vaak twee, drie of zelfs vier) gelijktijdig door één centrale as aan te drijven. Wanneer een molenaar een bepaald koppel stenen niet wil gebruiken, kan het steenrondsel eenvoudig omhoog geschoven of gelicht worden, zodat het vrijkomt uit het spoorwiel en de overige stenen ongehinderd doordraaien.

« Terug naar de vorige pagina