Kam

Een kam is een losse, houten tand in een tandwiel van het gaandewerk van een molen, zoals in het bovenwiel, het spoorwiel of een steenschijf.

In plaats van volledig uit één stuk gegoten metalen tandwielen gebruikt een traditionele molen houten wielen waarin losse kammen worden gestoken. De kam bestaat uit een nauwkeurig gevormde kop (het deel dat in de tanden of staven van het andere rad grijpt) en een steel (de staart). Deze steel steekt strak door een passend gat in de velg van het wiel en wordt aan de achterkant geborgd met een houten wig of spijker.

Voor kammen wordt hard en taai loofhout gebruikt, meestal haagbeuk (steenbeuk), acacia (robinia) of essenhout. Deze houtsoorten zijn slijtvast en splinteren niet snel onder zware belasting.

Het gebruik van losse kammen biedt grote praktische voordelen:

  • Eenvoudig onderhoud: Wanneer een tand breekt of uitslijt, hoeft niet het hele wiel vervangen te worden. De molenaar hakt de beschadigde kam eruit en steekt er een nieuw exemplaar in.
  • Minder slijtage en geluid: Vaak grijpt een houten tandwiel met kammen in een metalen ronsel of in een rondsel met houten staven (een schijfloop). De combinatie van hout op gietijzer of hout op hout loopt veel stiller, soepeler en met minder slijtage dan metaal op metaal.
  • Breekbeveiliging: Bij een plotselinge blokkade van de stenen of een ander werktuig kunnen enkele houten kammen afbreken, waardoor kostbaardere hoofdonderdelen van de molen (zoals de assen of het gietwerk) gespaard blijven.
Om de wrijving te verminderen en slijtage tegen te gaan, smeert de molenaar de kammen regelmatig in met bijenwas of paraffine.

« Terug naar de vorige pagina