Archeologisch worden er twee hoofdtypen onderscheiden:
De nap- of wrijfsteen (zadelkweern) is de oudste vorm, stammend uit de prehistorie. Hierbij schoof men met spierkracht een handsteen heen en weer over een holle, vlakke liggende steen.
De draaiende of roterende kweern kwam op in de late ijzertijd en verspreidde zich breed in de Romeinse tijd. Deze bestaat uit twee op elkaar passende cirkelvormige stenen: een vaste onderste steen (de ligger) en een draaibare bovenste steen (de loper). In het midden van de loper bevindt zich een kropgat waarin het graan met de hand werd gegoten. Met een houten stok of hendel aan de zijkant werd de loper rondgedraaid, waarna het fijngewreven meel tussen de raakvlakken naar de buitenrand schoof.
In Nederland, en met name in terpen en wierden in het noorden, worden regelmatig fragmenten van zulke roterende kweerns opgegraven. Ze werden veelal vervaardigd uit tephriet of basaltlava afkomstig uit de Eifel (zoals uit de groeven bij Mayen), een poreuze vulkanische steensoort met een scherpe structuur die zichzelf tijdens het slijten scherp hield. Met de latere opkomst van door wind of water aangedreven molens en het instellen van het middeleeuwse maalrecht (waarbij boeren verplicht waren hun koren bij de banmolen van de landsheer te laten malen) raakten huishoudelijke kweerns geleidelijk verboden en in onbruik.
De nap- of wrijfsteen (zadelkweern) is de oudste vorm, stammend uit de prehistorie. Hierbij schoof men met spierkracht een handsteen heen en weer over een holle, vlakke liggende steen.
De draaiende of roterende kweern kwam op in de late ijzertijd en verspreidde zich breed in de Romeinse tijd. Deze bestaat uit twee op elkaar passende cirkelvormige stenen: een vaste onderste steen (de ligger) en een draaibare bovenste steen (de loper). In het midden van de loper bevindt zich een kropgat waarin het graan met de hand werd gegoten. Met een houten stok of hendel aan de zijkant werd de loper rondgedraaid, waarna het fijngewreven meel tussen de raakvlakken naar de buitenrand schoof.
In Nederland, en met name in terpen en wierden in het noorden, worden regelmatig fragmenten van zulke roterende kweerns opgegraven. Ze werden veelal vervaardigd uit tephriet of basaltlava afkomstig uit de Eifel (zoals uit de groeven bij Mayen), een poreuze vulkanische steensoort met een scherpe structuur die zichzelf tijdens het slijten scherp hield. Met de latere opkomst van door wind of water aangedreven molens en het instellen van het middeleeuwse maalrecht (waarbij boeren verplicht waren hun koren bij de banmolen van de landsheer te laten malen) raakten huishoudelijke kweerns geleidelijk verboden en in onbruik.